democratie

Rapport Commissie elektronische stemmen in stemlokaal

Van 26 april tot 18 december 2013 was ik, samen met diverse andere experts, lid van de Commissie elektronisch stemmen in het stemlokaal.

In het verleden (2008, 2012) heb ik mij zeer kritisch uitgelaten over de fundamentele bezwaren tegen elektronisch stemmen zoals dat tot 2007 in Nederland was gerealiseerd met ontransparante en oncontroleerbare systemen.

De commissie adviseert het papieren stembiljet centraal te houden en met zeer streng te selecteren apparatuur de twee bezwaren van het huidige proces te verbeteren. Ten eerste is er de beperkte toegankelijkheid voor mensen met lichamelijke (visueel, motorisch, enz..) of verstandelijke beperkingen of z.g. 'laaggeletterden': door de stem te printen kan het zelfstandig uitbrengen van de stem voor deze groepen vergroot worden. Ten tweede de 'late' uitslag: door het fysieke format van het stembiljet te reduceren tot A4 of kleiner en deze te tellen met een optische scanner kan ieder stemlokaal binnen een uur na sluiting de uitslag aanleveren aan de centrale stembureau's. Of deze voordelen de geschatte kosten van 250 miljoen Euro (elke 8 jaar) plus 10 miljoen per jaar waard zijn is een vraag die Kabinet en Tweede Kamer moeten uitvechten.

Hier links naar het eindrapport, de bijlagen, de perspresentatie en het persbericht. Documenten staan ook bij MinBzK.

Iinterview op BNR nieuwsradio hier op BNR.nl en hier als mp3. Artikel en video van interview op nu.nl.

VVD Kamerlid Joost Taverne op NOS radio met opmerkelijke uitspraken - Rop Gongrijp's NOS radio interview met wat stevige kritiek en terechte zorgen over de uitvoering - In 'Met het ook op morgen' Kamerlid Joost Taverne en IT-student Ruud Verbij die allen duidelijk nog geen tijd hadden gehad de volledige 400 pagina's rapport + bijlagen te lezen. In een toekomstige blogpost zal ik nog eens ingaan op geschiedenis van stemcomputers en de technische waarborgen die de Commissie voorstelt om vertrouwen in techniek of de overheid overbodig te maken. De Commissie wil geen technieken of processen voorstellen die macht verder centraliseren of het kiesgeheim ter discussie kunnen stellen.

Andere pers: Webwereld - Tweakers - NRC - NU.nl - Computerworld - Volkskrant - NOS - Omroep Gelderland - RTL - Automatiseringsgids - Joop.nl - Binnenlands Bestuur - Security.nl - Opinie NRC Herbert Blankenstein - meer video's na de break...

Update 28-01-2014: Het rapport van VKA "Internetstemmen voor kiezers in het buitenland" staat hier. Nu.nl vat het rapport samen als 'Riskant en duur'.

Installatie Commissie onderzoek elektronisch stemmen

Op 26 april 2013 is Arjen Kamphuis is samen met andere experts door Minister Plasterk (BzK) geïnstalleerd als lid van de Commissie onderzoek elektronisch stemmen (persbericht BzK). Deze commissie gaat onderzoeken of het mogelijk is het stemmen op papier te vervangen door een electronisch proces zonder dat daarbij de essentie van de democratie en de kieswet in gevaar komt. Zowel lokale bestuurders als belangenorganisaties van mensen met lichamelijke beperkingen dringen er op aan een alternatief te ontwikkelen voor het huidige papieren proces dat bij elke verkiezing in hun ogen voor veel problemen zorgt.

Tussen 1997 en 2007 was electronisch stemmen toegestaan maar deze toestemming werk teruggetrokken nadat uit onderzoek bleek dat de gebruikte systemen niet voldeden aan de essentie van de kieswet (stemgeheim en transparantie van het kiesproces).

Op Tweakers.nl en Webwereld.nl is de discussie over het onderwerp meteen losgebastern na publicatie van het bovenstaande persbericht. In de meer dan 175 reacties komen veel van de gebruikelijke misverstanden over de fundamentele problemen met electronisch stemmen weer langs. Ook naar IT-ers en computersliefhebbers is meer voorlichting over de complexiteit van het onderwerp nog noodzakelijk.

Interview op BNR radio op 1 mei 2013. Link naar mp3.

Eerdere publicaties over dit thema:
2008: publicatie in Digitaal Bestuur
2012: publicatie op Webwereld

Stemcomputer, de zombie die maar niet dood wil

<Webwereld column>

U heeft gestemd - of niet?Terwijl stemcomputers in Nederland al vier jaar verboden zijn, blijken fundamentele misverstanden over de kern van het probleem rond stemcomputers te blijven bestaan. Afgelopen maand deden de VVD en D66 wederom voorstellen om elektronisch stemmen in Nederland weer in te voeren. Eerder dit jaar riep ook het Nederlands Genootschap van Burgemeesters op tot herinvoering (opmerkingen over niet-gekozen bestuurders die zich bemoeien met het kiesproces in de comments graag ;-).

De vele knullige security problemen (video) of de afwezigheid van de broncode van de software (in het geval van Nedap en SDU stemcomputers) zijn weliswaar prima aanleidingen geweest om het onderwerp via de media op de politieke agenda te krijgen, maar deze zaken zijn niet de kern van het probleem. En hoewel het dossier stemcomputer op het Ministerie van Binnenlandse zaken inmiddels een fel fluoriserende 'radioactief, niet aankomen!'-sticker heeft, blijft het risico bestaan dat lagere overheden of leveranciers blijven denken dat stemmen per computer best kan 'als we maar even die bugjes oplossen'.

De werkelijke bezwaren zijn veel fundamenteler en hebben weinig te maken met securitybugs of beschikbare broncode. Het gaat veel verder. Het gebruik van stemcomputers doet fundamentele democratische principes geweld aan. In het eerste jaar van de acties van de werkgroep wijvertrouwenstemcomputersniet.nl werd vaak geroepen door overheid en leveranciers dat men niet zo wantrouwend moest zijn. Nederland was tenslotte een net land en de suggestie dat iemand fraude zou plegen met zo iets fundamenteels als verkiezingen werd als ridicuul van de hand gedaan. Het was simpelweg ondenkbaar en verdere discussie of verantwoording erover was derhalve niet noodzakelijk.

The Declaration of Independence of Internet

<Webwereld column>

(Orginal from 1776 here. Orginal from 1581 that is the inspiration for the original from 1776 here)

when in the Course of human events it becomes necessary for people to dissolve the commercial, legal and moral bands which have connected them with an industry and to assume among the powers of the earth, the separate and equal station to which their most fundamental principles entitle them, a decent respect to the opinions of mankind requires that they should declare the causes which impel them to the separation.

We hold these truths to be self-evident, that all lives are enriched by the sharing of culture, that citizens are endowed by their democracies with certain unalienable rights, that among these are knowledge, true ownership of their property and the sharing of culture. That to secure these rights, laws are instituted among the people, deriving their just powers from the consent of the governed. That whenever any of these laws become destructive of these ends, it is the right of the people to alter or to abolish them, and to institute new laws, laying their foundations on such principles and organizing their powers in such form, as to them shall seem most likely to effect their safety and happiness.